Kenmerkende symptomen in de palliatieve fase

Informatie

In de laatste levensfase zijn symptomen als vermoeidheid, anorexie, gewichtsverlies en dehydratie bijna altijd aanwezig. Omdat u als specialist ouderengeneeskunde regelmatig patiënten in deze laatste fase begeleidt dient u de oorzaken en gevolgen van deze symptomen te kennen. Bovendien moet u een rationeel beleid kunnen voeren wanneer dergelijke symptomen voor de patiënt een (te) grote belasting vormen. Deze kenmerkende symptomen leveren in de praktijk evenzoveel kenmerkende vraagstukken op, zoals de vraag of er wel of niet kunstmatig vocht moet worden toegediend. Aan de hand van de inhoud van deze cursus kunt u dergelijke vragen van een antwoord voorzien.

Deze cursus bestaat uit drie modules en een eindtoets.

Leerdoelen

Na het volgen van deze cursus:

  • bent u bekend met de prevalentie van de symptomen vermoeidheid, anorexie, gewichtsverlies en dehydratie in de laatste levensfase
  • kunt u deze symptomen diagnosticeren
  • kunt u inschatten in hoeverre en op welke wijze deze symptomen belastend zijn voor de patiënt
  • kunt u een rationeel beleid voeren inzake symptoomverlichting
  • kunt u de patiënt, diens naasten en de overige teamleden op een juiste wijze informeren over de betekenis van deze symptomen in de laatste levensfase

Docent

  • drs. P.W. van Leeuwen

    Piet van leeuwen is sinds 1980, aansluitend aan zijn huisartsenopleiding, actief geweest als verpleeghuisarts/specialist ouderengeneeskunde in de regio’s Utrecht en Amersfoort. Hij vervulde daarbij ook managementfuncties. Hij was verbonden aan de indicatiecommissie van de stad Utrecht en aan het project wachtlijstservice rond dementerende thuiswonende ouderen. In 2000 maakte hij de overstap naar de palliatieve zorg als consulent van het PalliatieTeam Midden-Nederland en als hospice-arts van de Johannes Hospitia in Vleuten en Wilnis. Daarnaast was hij groepsbegeleider bij de opleiding van verpleeghuisartsen (GERION) en gastdocent rond thema’s uit de palliatieve zorg. Sinds 2007 is hij de vaste palliatief consulent van het Sint Antonius Ziekenhuis te Nieuwegein en Utrecht. Hij heeft diverse artikelen over palliatieve zorg en ALS geschreven, was redacteur van Pallium en is aan diverse beroepsopleidingen verbonden als docent palliatieve zorg met als specifiek aandachtsgebied ALS. Sinds 2004 is hij auteur van cursussen van CME-Online op het gebied van palliatieve zorg.

    Disclosure: 
    Geen belangenconflict gemeld.
  • drs. A. den Dulk

    Annemarie den Dulk is specialist ouderengeneeskunde (SO) en kaderarts palliatieve zorg. Ze werkt als SO en hospice-arts in hospice Marianahof/Avoord in Etten-Leur. Annemarie is al jaren lid van het Palliatief Netwerk Stadsgewest Breda en verzorgt geregeld onderwijs op themabijeenkomsten van het netwerk. Daarnaast is ze sinds eind 2016 voorzitter van Stichting PalliaLiefje en sinds oktober 2017 als consulent en voorzitter verbonden aan het Transmuraal PAT (Palliatief Advies Team) Stadsgewest Breda en redactielid van het tijdschrift 'Pallium'. Ze neemt deel aan verschillende PaTz-groepen in haar regio. Ook binnen haar eigen organisatie geeft ze bijna wekelijks onderwijs over palliatieve zorg aan de verpleging. Ze merkt daarbij dat palliatieve zorg vaak weinig aandacht heeft gekregen in de basisopleiding. Ook voor artsen met weinig ervaring in de palliatieve zorg is kennisdeling en aandacht voor consultatie volgens haar erg belangrijk. Ze is ervan overtuigd dat de kwaliteit van zorg in de laatste levensfase hierdoor zal verbeteren.

    Disclosure: 
    Geen belangenconflict gemeld.