Verminderde nierfunctie: oorzaken en behandeling

Stap nu in

Deze cursus is onderdeel van het abonnement voor apothekersassistenten.
  • Ruim 60 cursussen
  • Onbeperkt toegang
  • Keuze uit meerdere pakketten

40442674_xxl.jpg

Naar schatting hebben 1,7 miljoen mensen in Nederland (10% van de bevolking) chronische nierschade, maar zo’n 40% hiervan weet dit niet. Schade aan de nieren is niet alleen een risicofactor voor nierfalen maar ook voor hart- en vaatziekten. Het ontstaan van chronische nierschade gaat meestal ongemerkt. Vaak ontstaan klachten namelijk pas als de nierfunctie daalt onder de 30 procent. Chronische nierschade is onherstelbaar, maar verergering van de nierschade kan wel worden voorkomen. Vroege opsporing en behandeling is dus van groot belang.

Vanaf ons veertigste levensjaar neemt de nierfunctie geleidelijk af, met zo’n 0,4% per jaar. 
  
Patiënten met een verhoogd risico op nierschade zijn:
•    patiënten met diabetes mellitus (DM)
•    patiënten met hypertensie 
•    patiënten met hart- en vaatziekten

Heel veel geneesmiddelen worden (deels) uitgescheiden door de nieren. Een verminderde nierwerking kan dus van invloed zijn op de werking van het geneesmiddel, maar kan ook (extra) bijwerkingen veroorzaken. Dit is ook de reden dat het zo belangrijk is dat een apotheek in bepaalde gevallen op de hoogte is van de nierfunctie van een patiënt. Nierfunctiewaarden en andere laboratoriumwaarden helpen apothekers om het gebruik van medicijnen beter af te stemmen op het individu. Dit kan leiden tot minder bijwerkingen en veiliger gebruik van medicijnen.
 
In de nieuwe NHG-Standaard Chronische nierschade (april 2018) staat nadrukkelijk vermeld dat huisartsen een verminderde nierfunctie moeten doorgeven aan de apotheker voor de medicatiebewaking.
Op steeds meer plaatsen is er op dit gebied samenwerking gezocht en zijn initiatieven ontplooid om door het delen van informatie door artsen, laboratoria en apothekers, de medicatiebewaking bij nierfunctiestoornissen te verbeteren. Met de komst van de Medisch Farmaceutische beslisregels kan de medicatiebewaking verder worden verbeterd. Hier wordt later in de cursus nog aandacht aan besteed.

Bij het signaleren van de contra-indicatie nierinsufficiëntie vervul je als apothekersassistent een belangrijke functie. In de meeste gevallen ben jij namelijk degene die als eerste het recept behandelt. Uiteraard zal je dan altijd moeten overleggen met de apotheker, maar kennis over de achtergronden van de nierfunctie en dosisaanpassingen zijn een waardevolle aanvulling. Met deze kennis zal je ook de patiënt goede voorlichting over zijn medicatie (bijvoorbeeld bijwerkingen) en eventuele dosisaanpassingen kunnen geven. 

Om meldingen met betrekking tot een verminderde nierfunctie op een correcte manier af te kunnen handelen, wordt in deze cursus de theorie uitgelegd aan de hand van voorbeelden en veel voorkomende praktijksituaties.
Aan de hand van de functie van de nieren worden de oorzaken en gevolgen van een verminderde nierfunctie besproken. In het kort gaan we in op medicatie die bij klachten ten gevolge van chronische nierinsufficiëntie wordt gebruikt. De nadruk ligt natuurlijk op medicatie waarbij een dosisaanpassing nodig is in geval van een verminderde nierfunctie. Uiteraard is de apotheker verantwoordelijk voor het nemen van de verschillende beslissingen. Deze moet dus ook betrokken worden bij het afhandelen van de verschillende medicatiebewakingssignalen.
 

Leerdoelen

Na afloop van deze cursus ben je op de hoogte van de achtergrond van nierfunctiestoornissen en welke effecten deze stoornissen hebben op bepaalde medicatie. Hierdoor kun je patiënten voorlichten over het waarom van bepaalde aanpassingen in de medicatie.

Docent

  • drs. M.D. Vijverberg-Vermaas
    Marjolijn Vijverberg heeft Farmacie gestudeerd in Utrecht en is in 1992 afgestudeerd als apotheker. Ze is twaalf jaar werkzaam geweest als openbaar apotheker. Daarnaast was zij gedurende vijf jaar secretaris en lid van het dagelijks bestuur van het KNMP Departement Utrecht. Sinds enkele jaren is zij vanuit haar eigen bedrijf FarmAparte werkzaam als auteur van schriftelijke geaccrediteerde nascholingen voor apothekers en apothekersassistenten. Daarnaast schrijft ze voor diverse medisch farmaceutische uitgevers teksten op het gebied van voorlichting over medische aandoeningen en geneesmiddelen.

Stap nu in

Deze cursus is onderdeel van het abonnement voor apothekersassistenten.
  • Ruim 60 cursussen
  • Onbeperkt toegang
  • Keuze uit meerdere pakketten