Een val lijkt soms iets kleins. Iemand struikelt, glijdt uit of verliest even zijn evenwicht. Maar in de zorg weten we dat een val grote gevolgen kan hebben. Zeker bij ouderen. Een val kan leiden tot pijn, een botbreuk, ziekenhuisopname, verlies van zelfstandigheid en zelfs overlijden. Ook mentaal kan een val veel impact hebben.
Als zorgprofessional kun je een belangrijke rol spelen in het voorkomen van valincidenten. Door goed te observeren, risico’s te herkennen en samen met de cliënt naar oplossingen te kijken, kun je problemen voorkomen.
Wanneer spreken we van een valincident?
Er is sprake van een valincident wanneer een cliënt onbedoeld en onvrijwillig op de grond terechtkomt. Het is belangrijk om te weten dat niet alleen vallen met letsel telt. Ook bijna vallen, bijvoorbeeld door uitglijden of struikelen, wordt gezien als een valincident.
Juist deze momenten zijn belangrijke signalen. Ze laten zien dat er mogelijk iets verandert in de gezondheid, mobiliteit of leefomgeving van de cliënt.
De gevolgen van een val
Bij oudere cliënten heeft een val vaak grotere gevolgen dan bij jongere mensen. Botbreuken komen vaker voor, zoals een polsbreuk of een gebroken heup. Het herstel duurt meestal langer en niet iedereen herstelt volledig. Sommige cliënten krijgen blijvend moeite met lopen of bewegen.
Naast lichamelijke gevolgen zijn er ook psychische effecten. Veel ouderen ontwikkelen na een val angst om opnieuw te vallen. Daardoor bewegen ze minder en worden ze onzeker tijdens het lopen. Dit kan de kans op een nieuwe val juist vergroten.
Ook op sociaal gebied kan een val impact hebben. Cliënten durven soms minder naar buiten, zien minder mensen en worden afhankelijker van hulp van anderen. In sommige gevallen is zelfstandig wonen zelfs niet meer mogelijk.
Hoe ontstaat een val?
Een val heeft meestal niet één duidelijke oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren een rol. Deze oorzaken worden meestal verdeeld in twee groepen.
Persoonsgebonden factoren
Dit zijn factoren die te maken hebben met de gezondheid of conditie van de cliënt. Denk bijvoorbeeld aan:
- verminderd zicht of gehoor
- duizeligheid
- medicatiegebruik
- verminderde mobiliteit
- voetproblemen
- valangst
Omgevingsfactoren
Ook de omgeving kan het risico op vallen vergroten. Bijvoorbeeld:
- losse kleedjes
- gladde vloeren
- slechte verlichting
- hoge drempels
- hulpmiddelen die niet goed functioneren
Vaak is er sprake van een combinatie van beide.
Jouw rol als zorgprofessional
Als zorgprofessional speel je een belangrijke rol bij valpreventie. Je helpt cliënten met een verhoogd valrisico om valincidenten te voorkomen. Daarbij horen verschillende taken.
- screenen van cliënten
- voorlichting geven
- zorgacties plannen en organiseren
- evalueren en rapporteren
- zorg voor een veilige leefomgeving
Samen werken aan valpreventie
Valpreventie is geen eenmalige actie, maar een continu proces. Door alert te zijn op signalen, regelmatig te screenen en samen te werken met collega’s en andere disciplines, kun je risico’s eerder herkennen en aanpakken.
Soms zit het verschil in kleine dingen: een gesprek over een los kleedje, het controleren van een rollator of iemand stimuleren om te blijven bewegen.
Juist die kleine acties kunnen voorkomen dat een cliënt valt. Daarmee help je niet alleen letsel te voorkomen, maar ook zelfstandigheid, veiligheid en kwaliteit van leven te behouden.
Wil je meer informatie? Volg dan de cursus valpreventie!
