Zuurstof toedienen is een veelvoorkomende verpleegtechnische handeling. Toch is zuurstof geen standaardoplossing bij benauwdheid. Het is een behandeling met geneesmiddelen die duidelijke indicaties, streefwaarden en risico’s met zich meebrengen.
Voor zorgprofessionals is het belangrijk om te weten: wanneer start je, hoeveel geef je en waar let je op?
Wat is zuurstof toedienen?
Zuurstof toedienen is het inbrengen van zuurstof in de luchtwegen met behulp van een zuurstofbril, -masker of -katheter die is aangesloten op een zuurstofapparaat. Normale lucht bevat 21% zuurstof. Met medische zuurstof verhoog je dit om een lage zuurstofwaarde (hypoxemie) te corrigeren. Zuurstof kan worden toegediend via de neus, mond of een kunstmatige opening in de luchtpijp.
Zuurstoftherapie kan een oplossing zijn voor cliënten die last hebben van zuurstoftekort en benauwdheid, zoals cliënten met COPD of hartfalen.
Zuurstofsaturatie meten
Zuurstofsaturatie wordt gemeten met een saturatiemeter. Met behulp van dit apparaat kun je de hoeveelheid zuurstof in de weefsels meten en bewaken. Onthoud wel dat een saturatiecijfer niet altijd alles zegt. Het is ook belangrijk om naar het totaalbeeld van een cliënt te kijken.
Meet de saturatie wanneer de cliënt:
- benauwd is
- zeer langzaam of snel ademhaalt
- een langzame of snelle pols heeft
- veranderingen in bewustzijn toont
Bewaak ook de zuurstofsaturatie wanneer de cliënt zijn zuurstoftherapie aan het op- of afbouwen is. Volg bij het meten van de saturatie het protocol van Vilans. Wil je even je geheugen opfrissen? Bekijk dan de microlearning saturatie meten.
Wanneer dien je zuurstof toe?
Zuurstof geef je alleen op indicatie. Benauwdheid zonder lage saturatie is geen automatische reden om te starten met zuurstof toedienen.
De richtlijn van het NHG stelt dat een zuurstofbehandeling is geïndiceerd als er tekenen zijn van acuut respiratoir falen en/of vastgestelde hypoxemie. Bijvoorbeeld bij:
- anafylaxie
- een longaanval (exacerbatie COPD)
- sepsis
- acuut hartfalen
- shock
- vastgestelde hypoxemie
Hierbij liggen de streefwaarden voor saturatie voor de meeste patiënten rond de 94-98%. Voor COPD-patiënten ligt dit rond de 88-92%.
Wees bij COPD altijd voorzichtig. Te veel zuurstof kan leiden tot CO₂-stapeling en verslechtering van de ademhaling.
Werk volgens protocol
Zuurstof is een medicijn. Het is daarom belangrijk dat zorgprofessionals altijd volgens het protocol van hun organisatie werken. Dit geldt zowel voor het indiceren als het toedienen van zuurstof.
- Controleer het voorschrift van de arts.
Hierin vind je informatie over het aantal liters per minuut, welk toedieningssysteem je moet gebruiken en wat de streefwaarden zijn. - Kies het juiste hulpmiddel voor jouw cliënt.
Er zijn verschillende hulpmiddelen waar je uit kunt kiezen voor het toedienen van zuurstof. Denk hierbij aan een neusbril, zuurstofmasker of zuurstofkatheter. - Monitor en stel bij.
Monitor de cliënt op saturatie, ademhalingsfrequentie, het klinisch beeld en hun bewustzijn. Zorg ervoor dat je alles goed en volgens de regels van je organisatie documenteert en stel bij indien nodig.
Meer weten over zuurstof toedienen?
Zuurstof toedienen lijkt een routinehandeling. Juist daardoor schuilt het risico in onderschatting. Kennis van indicaties, streefwaarden en complicaties is essentieel voor veilige zorg.
Wil je als zorgorganisatie zeker weten dat jouw medewerkers zuurstoftherapie toepassen volgens de juiste richtlijnen? Of wil je ze hun kennis laten verdiepen over indicaties, risico’s en klinisch redeneren?
Met onze cursus Zuurstof toedienen voor niveau 4 en 6 versterk je de deskundigheid van je team en werken zij aantoonbaar volgens actuele protocollen.
Bekijk de cursus en blijf professioneel handelen met vertrouwen.
