Multipele sclerose II: oefentherapeutische behandelmogelijkheden

Informatie

Multipele sclerose (ook wel multiple sclerosis of MS) is de meest voorkomende chronische centraal neurologische aandoening bij jong volwassenen. Het komt vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. Wereldwijd zijn tussen de 70 en 120 per 100.000 mensen gediagnosticeerd met MS, waarbij er aanzienlijke verschillen bestaan in de geografische en raciale spreiding. In Nederland hebben circa 16.000 mensen deze aandoening en de ziekte begint vaak tussen het 20e en 40e levensjaar.

MS kenmerkt zich door een combinatie van twee uitingen in het ziektebeloop:

  • de ‘schub’, relaps of exacerbatie: tijdelijke neurologische verslechtering met al dan niet volledig herstel
  • de geleidelijke progressie van neurologische uitval in de tijd

De grote verscheidenheid aan plaatsen waar geleidingsstoornissen binnen het centrale zenuwstelsel kunnen optreden, leiden tot symptomen zoals krachtsverlies, gevoelsstoornissen, coördinatieproblemen en vermoeidheid. MS is in potentie een sterk invaliderende aandoening met aanzienlijke sociale en economische consequenties.

In het algemeen verloopt de ziekte aanvankelijk mild. Na tien jaar treden de eerste blijvende verschijnselen van invaliditeit op. Na ongeveer vijftien tot twintig jaar is de kans groot dat de patiënt zodanig hulpbehoevend is, dat continue zorg nodig is.

Een standaardbehandeling voor mensen met MS bestaat niet. De diversiteit van symptomen en de heterogeniteit in de presentatie van MS lijken te vragen om een multidisciplinaire, op het individu toegesneden behandeling. Zolang er geen curatieve behandeling bestaat voor MS zijn ondersteunende therapieën belangrijk. Revalidatie met oefentherapie en fysieke training als centrale componenten vormen daarom een belangrijk onderdeel van het behandelproces.

Fysiotherapie neemt binnen de multidisciplinaire behandeling van MS een belangrijke plaats in. De fysiotherapeut streeft naar het optimaliseren van functies van het houdings- en bewegingsapparaat om mensen met MS zo lang mogelijk, zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren. De behandeling wordt niet alleen ingezet op bestaande problemen; de therapeut anticipeert ook op toekomstige problemen met een preventieve interventie.

De cursus Multipele Sclerose van CME-Online bestaat uit twee delen:

  • Deel 1: Epidemiologie en pathologie
  • Deel 2: Oefentherapeutische behandelmogelijkheden

 

In deel 1 van deze cursus, Epidemiologie en pathologie, is de pathologie van MS uitgebreid toegelicht, gevolgd door medicamenteuze behandeling. Daarnaast zijn de belangrijkste aspecten van de multidisciplinaire en specifiek de fysiotherapeutische behandeling bij MS zijn belicht.

In deze cursus (deel 2: Oefentherapeutische behandelmogelijkheden) zal dieper ingegaan worden op de fysiotherapeutische behandeling en oefentherapie van patiënten met MS. Oefentherapie is bij deze patiëntengroep zeker aan te bevelen in de fase van neurologisch herstel na een exacerbatie en bij vastgestelde of dreigende deconditionering. Het oefenprogramma dient wel te zijn afgestemd op de individuele mogelijkheden en behoeften van de patiënt met MS. In het bijzonder is vermoeidheid een factor waarmee rekening gehouden dient te worden. Door oefening kan verlies van lenigheid, kracht en conditie als gevolg van inactiviteit worden tegengegaan of in sommige gevallen zelfs worden voorkomen. Daarnaast kan het aanbieden van alternatieve bewegingsstrategieën of hulpmiddelen leiden tot efficiëntere houding en beweging. De doelstelling bij de begeleiding van de mens met MS is het creëren van een optimale uitgangssituatie waarin het zo lang mogelijk zelfstandig functioneren centraal staat.

Vorm

De cursussen over Multipele Sclerose zijn tekstuele cursussen, ondersteund door illustraties en videomateriaal. Met behulp van casuïstiek en praktische voorbeelden wordt de vertaalslag gemaakt van de theorie naar de praktijk.

Leerdoelen

Na het doorlopen van de cursus Multipele sclerose (deel 1 – Epidemiologie en pathologie en deel 2 – Oefentherapeutische behandelmogelijkheden) kunt u:
 
Deel 1:
  • de epidemiologie, etiologie en pathofysiologie van MS beschrijven
  • de diverse symptomen van MS benoemen
  • beschrijven hoe de diagnose wordt gesteld
  • beschrijven wat de prognose en het beloop van MS is
  • de fysiotherapeutische behandelmogelijkheden van MS benoemen
  • de rol de fysiotherapeut in de (multidisciplinaire) zorgverlening aan patiënten met MS omschrijven
Deel 2:
  • de methodiek voor fysiotherapeutische diagnostiek en behandeling bij mensen met MS beschrijven
  • de rol die u als fysiotherapeut speelt in de zorgverlening aan patiënten met MS omschrijven
  • de belangrijke evaluatie-instrumenten bij de behandeling van MS benoemen

Docent

  • dr. M. Rietberg
    Marc Rietberg is fysiotherapeut en bewegingswetenschapper. Hij is gespecialiseerd in de behandeling van patiënten met centraal neurologische aandoeningen en multipele sclerose in het bijzonder. In 2015 heeft hij zijn promotieonderzoek naar vermoeidheid bij MS afgerond. In dit onderzoek heeft hij met name gekeken naar het meten van vermoeidheid en activiteitenniveau en naar behandeling van vermoeidheid bij patiënten met MS.
  • drs. A.A.H.H. Liedtke-van Eijck
    Andrea Liedtke-van Eijck is arts en zelfstandig gevestigd onder de naam Begrip Medische Informatie en Educatie. Sinds ruim vijftien jaar schrijft zij begrijpelijke medische informatie voor patiënten en draagt ze bij aan de ontwikkeling van (digitale) cursussen voor verpleegkundigen, huisartsen, apothekers en medisch specialisten. Ze is onder ander werkzaam voor E-Wise, Noordhoff , Medicinfo en LeerstationZorg.Sinds haar opleiding Geneeskunde volgt ze regelmatig nascholingen op het gebied van geneeskunde en didactiek.
  • drs. M.D. Vijverberg-Vermaas
    Marjolijn Vijverberg heeft Farmacie gestudeerd in Utrecht en is in 1992 afgestudeerd als apotheker. Ze is twaalf jaar werkzaam geweest als openbaar apotheker. Daarnaast was zij gedurende vijf jaar secretaris en lid van het dagelijks bestuur van het KNMP Departement Utrecht. Sinds enkele jaren is zij vanuit haar eigen bedrijf FarmAparte werkzaam als auteur van schriftelijke geaccrediteerde nascholingen voor apothekers en apothekersassistenten. Daarnaast schrijft ze voor diverse medisch farmaceutische uitgevers teksten op het gebied van voorlichting over medische aandoeningen en geneesmiddelen.